1. ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ (ਕਲਿੰਗ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)
ਕਲਿੰਗ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਵਾਏ। ਇਹ ਲਿਖਤੀ ਆਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵੱਡੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
2. ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ (1960)
ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਝਗੜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ। ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਇੱਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਦੀਆਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ 65 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ।
3. ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ (1972)
1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸੰਧੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਯੁੱਧ-ਵਿਰਾਮ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।
4. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ (*ਹਿੰਦ ਸਵਰਾਜ*), ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਨੇ ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਫੈਲਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਵੱਡੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੜਾਈ ਦੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
5. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ (1950)
ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ, ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣ ਗਿਆ।
6. ਪੰਚਸ਼ੀਲ ਸਮਝੌਤਾ (1954)
ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਣ ਸਹਿ-ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਪੰਜ ਸਿਧਾਂਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਥਾਂ ਲਿਖਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸਬੰਧ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।
ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀਆਂ, ਆਦੇਸ਼ਾਂ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
